Trwałość projektu a udział w spółdzielni energetycznej
Ocena możliwości przystąpienia do spółdzielni energetycznej wymaga uwzględnienia zasady trwałości projektu, określonej w art. 65 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r.
Zgodnie z tą zasadą niedopuszczalna jest tzw. zasadnicza modyfikacja projektu, w szczególności istotna zmiana wpływająca na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, mogąca doprowadzić do naruszenia pierwotnych celów operacji lub uzyskania nienależnej (nieuzasadnionej) korzyści.
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, przedstawionym w piśmie DKF-IV.6617.16.2026.AK z 8 kwietnia 2026 r.:
- naruszenie trwałości może wystąpić w sytuacji zmiany własności infrastruktury powstałej w ramach projektu – w przypadku spółdzielni energetycznych tworzonych przez podmioty, które już dysponują własnymi instalacjami wytwórczymi, nie zakłada się jednak wystąpienia takiej zmiany własności;
- w przypadku włączenia instalacji do mechanizmu bilansowania energii w ramach spółdzielni może dojść do powstania korzyści po stronie innych jej członków – udział w spółdzielni energetycznej nie będzie jednak powodował negatywnych skutków w zakresie trwałości projektu, o ile podstawowe założenia projektu pozostaną niezmienione, w szczególności dotyczy to sytuacji, w której zdecydowana większość wytworzonej energii – co najmniej 80% – nadal będzie wykorzystywana przez beneficjenta na potrzeby własne.
Spółdzielnia energetyczna a pomoc publiczna
Kwestia udziału w spółdzielni energetycznej powinna być również oceniana z uwzględnieniem zasad pomocy publicznej.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), w piśmie DMP-5.52.158.2025.JB z 3 lipca 2026 r., przedstawił stanowisko dotyczące kwalifikacji działalności prowadzonej w ramach społeczności energetycznych na gruncie zasad pomocy publicznej.
Wskazał w nim, że w przypadku społeczności energetycznych może mieć zastosowanie interpretacja Komisji Europejskiej wydana do pkt 207 Zawiadomienia Komisji.
Zgodnie z tą interpretacją dopuszczalne jest uznanie wprowadzania do sieci energii elektrycznej wyprodukowanej w instalacjach fotowoltaicznych za działalność pomocniczą, tj. niegospodarczą na potrzeby stosowania zasad pomocy publicznej, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:
- główna działalność podmiotu ma charakter niegospodarczy, np. w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej lub jednostek administracji publicznej;
- energia jest zużywana głównie na potrzeby własne podmiotu, tj. maksymalnie 20% ilości energii wytworzonej w danej instalacji nie jest zużywane przez podmiot na potrzeby własne;
- rozmiar (zdolność wytwórcza) instalacji nie przekracza realnego zapotrzebowania podmiotu na energię elektryczną.
Dodatkowo UOKiK wskazał, że wsparcie udzielone na rzecz spółdzielni energetycznej dotyczące instalacji OZE nie będzie stanowiło pomocy publicznej, jeżeli:
- żaden z członków spółdzielni energetycznej lub klastra energii nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu unijnego prawa konkurencji
- oraz społeczność ta jako całość spełnia łącznie wszystkie warunki wskazane powyżej w pkt. 1-3.
W zakresie warunku z pkt. 2 (zużywania energii głównie na potrzeby własne podmiotu – zasada 80%/20%), skoro analizowane finansowanie ma na celu wsparcie budowy i rozwoju społeczności energetycznych (a nie indywidualnego podmiotu), to warunek ten należy odnosić łącznie do wszystkich instalacji OZE wytwarzających energię w ramach danej społeczności energetycznej oraz łącznie do wszystkich punktów poboru energii w ramach tej społeczności. Pamiętaj, że wymagane jest zachowanie warunków uznania działalności gospodarczej jako pomocniczej w kontekście jej wydajności nie przekraczającej 20% wydajności infrastruktury przez cały okres amortyzacji wspartej infrastruktury.
W piśmie UOKiK wskazano również następujący przykład: jeżeli o dotację na instalację OZE, która ma wytwarzać energię elektryczną w ramach spółdzielni energetycznej, ubiega się członek tej spółdzielni nieprowadzący działalności gospodarczej (np. gmina), dotacja ta będzie stanowiła pomoc publiczną dla tej gminy, chyba że:
- wszyscy pozostali członkowie spółdzielni energetycznej są także podmiotami nieprowadzącymi działalności gospodarczej w rozumieniu unijnego prawa konkurencji
- oraz spełnione są pozostałe warunki z interpretacji Komisji Europejskiej dotyczącej działalności pomocniczej.
Co zrobić, jeśli warunki nie są spełnione?
W przypadku przystąpienia do spółdzielni energetycznej podmiotu będącego przedsiębiorcą w rozumieniu unijnego prawa konkurencji lub wystąpienia okoliczności mogących skutkować niespełnieniem warunków, o których mowa powyżej, beneficjent powinien niezwłocznie skontaktować się z IZ FE SL w celu przeprowadzenia indywidualnej analizy skutków dla projektu, w szczególności w zakresie trwałości projektu oraz zasad pomocy publicznej.
