Obowiązek dopuszczania norm równoważnych w opisie przedmiotu zamówienia

Guide

Obowiązek dopuszczania norm równoważnych w opisie przedmiotu zamówienia

Czym jest norma w PZP?

OPZ czyli opis przedmiotu zamówienia jest jednym z najważniejszych elementów przygotowywanych w postępowaniu. Prawidłowo opisany przedmiot zamówienia wpływa na przebieg całej procedury. Jednym z dopuszczalnych sposobów opisu przedmiotu zamówienia na roboty budowlane, dostawy lub usługi jest (zgodnie z PZP) odwołanie się do norm, przy zachowaniu zasad określonych w art. 99 PZP.

Wybór zamawiającego co do sposobu opisu nie zwalnia go z obowiązku przestrzegania przepisów obowiązującego prawa, jeśli przepisy te wskazują na obligatoryjne wymagania techniczne, którym musi odpowiadać przedmiot zakupu.

Przez normę należy rozumieć specyfikację techniczną przyjętą przez krajową, europejską lub międzynarodową instytucję normalizacyjną w celu powtarzalnego i stałego stosowania (art.101 ust.2 PZP), której przestrzeganie nie jest obowiązkowe.

OBOWIĄZEK

Jeżeli w OPZ pojawia się odniesienie do:

norm krajowych i europejskich,
europejskich ocen technicznych,
aprobat technicznych,
specyfikacji technicznych,
systemów referencji technicznych,

Zamawiający ma obowiązek wskazać, że dopuszcza rozwiązania równoważne opisywanym – a odniesieniu takiemu każdorazowo muszą towarzyszyć słowa „lub równoważne”.

WYMÓG

Wymóg ten dotyczy każdego dokumentu zawierającego OPZ, w tym:

programu funkcjonalno-użytkowego,
przedmiarów,
projektu,
specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych itp.

Art. 101 ust. 4 PZP nie nakazuje wskazywania kryteriów równoważności, ale zamawiający nie może wykluczyć oferty tylko dlatego, że oferowane rozwiązanie nie odpowiada literalnie wskazanej normie, jeśli wykonawca wykaże, że jest równoważne. Oferty oparte na równoważnych do wskazanych norm europejskich lub krajowych rozwiązaniach powinny być brane pod uwagę przez instytucje zamawiające – natomiast udowodnienie równoważności w odniesieniu do wymaganej normy powinno być obowiązkiem wykonawcy.

OPZ z zastosowaniem norm a zasada konkurencyjności

Wytyczne kwalifikowalności, sekcja 3.2.2 pkt 10:

Jeżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia OPZ nie może zawierać odniesień do konkretnych:

znaków towarowych,
patentów,
pochodzenia,
źródła,
szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę.

Mogłoby to doprowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania niektórych wykonawców lub produktów.

W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się stosowanie takich odniesień, jeżeli niemożliwe jest opisanie przedmiotu zamówienia w wystarczająco precyzyjny i zrozumiały sposób zgodnie ze zdaniem pierwszym.

Jeśli zamawiający odnosi się do specyfikacji technicznych lub norm właściwych dla Europejskiego Obszaru Gospodarczego – nie może odrzucić oferty jako niezgodnej z zapytaniem ofertowym, jeżeli wykonawca udowodni, że proponowane rozwiązania w równoważnym stopniu spełniają wymagania określone w zapytaniu ofertowym. Takim odniesieniom w opisie przedmiotu zamówienia muszą towarzyszyć słowa „lub równoważne”.

Normy w przepisach unijnych

Zgodnie z motywem 74 preambuły dyrektywy klasycznej:

specyfikacje techniczne muszą umożliwiać otwarcie zamówień publicznych na konkurencję oraz realizację celów w zakresie zrównoważonego rozwoju;
należy umożliwić składanie ofert odzwierciedlających różnorodność rozwiązań technicznych, norm i specyfikacji technicznych na rynku;
specyfikacje techniczne powinny być opracowywane w taki sposób, aby uniknąć sztucznego zawężania konkurencji poprzez wymogi, które faworyzują konkretnego wykonawcę;
opracowanie specyfikacji technicznych pod względem wymagań wydajnościowych i funkcjonalnych pozwala uniknąć faworyzacji konkretnego wykonawcy i sprzyja innowacji w zamówieniach publicznych, dlatego powinny być stosowane jak najszerzej.

Ustalenia misji audytowej nr REGC414PL0172
Audyt Komisji Europejskiej wykazał, że:

kryteria przetargowe muszą uwzględniać różnorodność możliwych rozwiązań technicznych, tak aby ustalone specyfikacje techniczne pod względem wydajności i wymagań funkcjonalnych oraz w przypadku odniesienia do normy europejskiej mogły opierać się na innych równoważnych rozwiązaniach;
specyfikacje warunków zamówienia muszą być w pełni zgodne z wymogami dyrektyw UE w sprawie zamówień publicznych, które stanowią jasno, że zwrot „lub równoważne” musi towarzyszyć każdemu odniesieniu;
brak sformułowania „lub równoważne” przy normie podanej w specyfikacji może ograniczać dostęp potencjalnych wykonawców do takiego zamówienia i mieć efekt odstraszający dla potencjalnych oferentów.
wymóg ten jest bezpośrednio związany z zasadami niedyskryminacji i równego traktowania, przejrzystości, proporcjonalności i wzajemnego uznawania ustanowionymi w traktatach europejskich.

KONSEKWENCJE NARUSZENIA PRZEPISÓW DOPUSZCZAJĄCYCH ROZWIĄZANIA RÓWNOWAŻNE

Niespełnienie tych wymagań może skutkować nałożeniem pomniejszenia lub korekty finansowej, o których mowa w wytycznych w kategorii nieprawidłowości nr 11 pn. Zastosowanie kryteriów wykluczenia, kwalifikacji, udzielenia zamówienia lub warunków realizacji zamówień lub specyfikacji technicznej, które nie są dyskryminacyjne w rozumieniu poprzedniego rodzaju nieprawidłowości, ale w inny sposób ograniczają dostęp dla wykonawców (przypadki, w których wymagane są konkretne znaki towarowe/marki/normy, z wyjątkiem sytuacji, gdy takie wymogi są związane z częściami pomocniczymi umowy i ich potencjalny wpływ na budżet Unii Europejskiej jest wyłącznie formalny).

PZP
Ustawa z 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych
Wytyczne kwalifikalności
Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków na lata 2021-2027- MFiPR/2021-2027/9
Dyrektywa klasyczna
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U.UE.L.2014.94.65)
Wytyczne
Wytyczne dotyczące sposobu korygowania nieprawidłowości na lata 2021-2027- MFiPR/2021-2027/18