Załącznik nr 2 do regulaminu wyboru projektów

Instrukcja szacowania, rozliczania i monitorowania wskaźników w projektach realizowanych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027

dla Działania 2.15 Ochrona przyrody i bioróżnorodność - ZIT 

Wstęp
Instrukcja dot. wskaźników została opracowana w celu przedstawienia zasad zbierania, raportowania i interpretowania danych opisujących postęp rzeczowej realizacji projektu oraz efektów programu operacyjnego. Scharakteryzowanie projektów za pomocą wskaźników wspomaga proces zarządzania środkami z funduszy strukturalnych dostarczając informacji o postępie realizacji i efektywności wdrażania pomocy. 
Przewodnik dotyczy działań finansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). Dokument nie dotyczy projektów z zakresu instrumentów finansowych (pożyczki/ poręczenia) oraz działań wdrażanych przez Śląskie Centrum Przedsiębiorczości.
Za przygotowanie dokumentu i aktualizację niniejszych zasad odpowiedzialna jest Instytucja Zarządzająca programem Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, której funkcję pełni Zarząd Województwa Śląskiego.

Dokument opiera się na:
•	Wytycznych dot. monitorowania postępu rzeczowego realizacji programów na lata 2021-2027
•	Definicjach wskaźników KE opublikowanych w dokumencie Performance, monitoring and evaluation of the European Regional Development Fund, the Cohesion Fund and the Just Transition Fund in 2021-2027
•	Definicjach wskaźników opublikowanych w dokumentach Lista Wskaźników Kluczowych EFRR+FS, Lista Wskaźników Kluczowych dla FST

Informacje ogólne
W procesie wdrażania Programu stosowane będą wskaźniki kluczowe produktu i rezultatu, określone na poziomie krajowym, pochodzące z Listy Wskaźników Kluczowych – dalej LWK2021.
Wskaźniki kluczowe podlegają agregacji na poziomie całego programu i ukazują wpływ realizowanych projektów na sytuację społeczno-ekonomiczną w kraju oraz stopień realizacji celów strategicznych wyznaczonych przez UE.
Wśród nich wyróżnia się:
•	wskaźniki produktu - wskaźniki określone na poziomie projektu, powiązane bezpośrednio z wydatkami ponoszonymi w projekcie,
•	wskaźniki rezultatu - wskaźniki określone na poziomie projektu, odnoszące się do bezpośrednich efektów projektu, których realizacja jest wynikiem projektu. Na poziom ich realizacji mogą mieć wpływ także inne zewnętrzne czynniki, niepowiązane bezpośrednio z wydatkami ponoszonymi w projekcie.
Katalog wskaźników jest zamknięty, wskazany w Szczegółowym Opisie Priorytetów Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (dalej SZOP). Nie ma możliwości wyboru dodatkowych wskaźników nieznajdujących się na liście SZOP. Lista wskaźników może zostać dostosowana do konkretnego naboru wniosków.

Dobór wskaźników do projektu
Istotnym momentem na etapie planowania przedsięwzięcia jest dobór wskaźników, które odzwierciedlą zakres realizacji projektu i najważniejsze jego założenia. Proszę pamiętać, że wybierając wskaźniki i określając ich wartości docelowe na etapie pisania wniosku i ubiegania się o dofinansowanie beneficjent deklaruje, że będzie w stanie je wykazać i monitorować w trakcie i po zakończeniu realizacji projektu (w okresie jego trwałości). 
W pierwszej kolejności należy zapoznać się ze wskaźnikami przypisanymi do działania, w którym projekt będzie realizowany. Następnie należy dobrać do projektu odpowiednie produkty i rezultaty oraz określić ich wartości docelowe, czyli te, które, dzięki realizacji inwestycji, zostaną osiągnięte. 
Dla wskaźników produktu, wartość bazowa zawsze wynosi zero „0”, a docelowa stanowi odzwierciedlenie zakresu rzeczowego projektu np. kilometry dróg, liczba obiektów.
Dla wskaźników rezultatu wartość bazowa co do zasady wynosi 0. Dla niektórych rezultatów można określić wartość bazową inną niż 0, czyli wskazać wyjściowy poziom wskaźnika, od którego będzie liczona wartość docelowa. Informacja o tym, które wskaźniki mogą mieć wartość bazową różną od zera znajduje się w kartach opisowych wskaźników. 
Każdy wskaźnik ma przypisaną definicję i sposób rozliczenia – ważne, aby beneficjent był w stanie wybrane przez siebie wskaźniki rozliczyć tj. przedstawić wymagane dokumenty, które potwierdzą zrealizowanie założeń w projekcie.
We wniosku o dofinansowanie należy wskazać sposób szacowania wartości docelowych wskaźników w oparciu o wiarygodne dane i dokumenty potwierdzające przyjęte wartości. Beneficjent powinien dysponować dokumentacją źródłową potwierdzającą oszacowane wartości wskaźników.

Monitoring i rozliczenie realizacji wskaźników
Monitorowanie projektu w zakresie realizacji wskaźników polega m.in. na weryfikacji poziomu osiągnięcia wskaźników oraz reagowaniu na sytuacje problemowe, które mogą mieć wpływ na utrzymanie założonego celu.
Wartości wskaźników sprawozdawane we wnioskach o płatność służą monitorowaniu postępu rzeczowego w projekcie, niezależnie od poziomu finansowego rozliczenia projektu.
Wskaźniki produktu są rzeczowym i bezpośrednim efektem inwestycji np. wybudowane kilometry dróg, powierzchnia przygotowanych terenów inwestycyjnych. Postęp w ich realizacji wykazywany jest w składanych wnioskach o płatność, a najpóźniej we wniosku o płatność końcową. Na potrzeby rozliczenia wskaźnika należy wykazać dokumenty, które potwierdzą osiągniętą wartość wskaźnika np. protokół końcowy odbioru robót budowlanych. 
Wskaźniki rezultatu to efekty projektu, które pojawiają się w wyniku zrealizowania zakresu rzeczowego inwestycji, np. wzrost liczby osób korzystających z dofinansowanej infrastruktury. Beneficjent we wniosku o dofinansowanie określa termin osiągnięcia wskaźników rezultatu: 
1)	na moment zakończenia realizacji projektu lub
2)	w okresie 12 miesięcy od zakończenia jego realizacji - w takim przypadku beneficjent przekazuje informację o osiągniętych wartościach wskaźników rezultatu do 30 dni od wskazanej daty (rok po zakończeniu realizacji + 30 dni). 
W pierwszym przypadku (1), wskaźniki rezultatu powinny zostać rozliczone we wniosku końcowym, a do wniosku powinny zostać załączone odpowiednie dokumenty źródłowe. Nie każdy wskaźnik rezultatu może zostać osiągnięty w momencie zakończenia projektu – informacje o tym, który z rezultatów można wykazać na wniosku końcowym, a który w okresie roku po zakończeniu projektu są wskazane w kartach opisowych wskaźników. 
W przypadku rozliczania wskaźnika do roku od zakończenia inwestycji (2), beneficjent prowadzi monitoring wskaźnika nieprzerwanie przez okres 12 miesięcy, a następnie przekazuje informacje o osiągniętym poziomie wraz z odpowiednimi dokumentami, korzystając z przykładowego wzoru zamieszczonego w tabeli 1. 
Dokumenty, które beneficjent przedstawia w celu rozliczenia wskaźników nie powinny zawierać danych osobowych, a jeśli takie zawierają (np. umowy o pracę) powinny zostać zanonimizowane w zakresie tych danych.
W przypadku wystąpienia nieznacznych odstępstw od założonej wartości wskaźników (do 5% w produktach i do 20% w rezultatach), które nie wynikają ze zmiany zakresu rzeczowego, zmiana taka nie wymaga akceptacji IZ FE SL 2021-2027 i jest zgłaszana na etapie ich osiągnięcia (na podstawie oświadczenia beneficjenta podpisanego przez osobę upoważnioną, wg wzoru przedstawionego w załączniku nr 2) i nie powoduje konsekwencji finansowych dla beneficjenta.
W Instrukcji zaprezentowano przykładowy wzór raportu/ rozliczenia wskaźników rezultatu (załącznik 1). Dokument powinien zostać opracowany w sposób cyfrowy – preferowana forma PDF lub DOC, a następnie podpisany elektronicznie przez osobę do tego upoważnioną (nie należy dostarczać zeskanowanych dokumentów).
Dla każdego ze wskaźników produktu i rezultatu została stworzona dedykowana lista dokumentów, która określa sposób potwierdzania ich realizacji.

Utrzymanie wskaźników w okresie trwałości projektu
Ostatnim etapem po zakończeniu i rozliczeniu inwestycji, jest jej utrzymanie w okresie trwałości projektu (przez okres 5 lub 3 lat, zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie). W zakres utrzymania projektu zalicza się m.in. utrzymanie powstałej infrastruktury, użytkowanie jej zgodnie z założeniami i celem, utrzymanie założonego poziomu wskaźników. Beneficjent powinien monitorować poziom utrzymania wskaźników przez cały okres trwałości, tak, aby móc wykazać, że są one utrzymywane na założonym poziomie. Wskaźniki mogą być przedmiotem kontroli. Wskaźniki rezultatu powinny być utrzymane w okresie trwałości na poziomie co najmniej 80%. 

Korekty finansowe za niezrealizowanie i nieosiągnięcie wskaźników projektu
Jeśli niepełna realizacja wskaźników produktu i/lub rezultatu wynika m.in. ze zmiany zakresu rzeczowego projektu oraz ta zmiana nie została uzgodniona z Instytucją Zarządzającą FE SL 2021-2027 wówczas stosowana jest proporcjonalna korekta finansowa.
Nieutrzymanie w okresie trwałości wskaźników projektu istotnych dla realizacji celów może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieprawidłowości indywidualnej oraz skutkować nałożeniem korekty finansowej, uwzględniającej okres nieutrzymania wskaźników.

II. Fundusze Europejskie na zielony rozwój

Cel szczegółowy:
RSO2.7 - Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie wszelkich rodzajów zanieczyszczenia (EFRR/FS)

Powyższy zakres będzie wdrażany w działaniu:
Działanie 2.15 Ochrona przyrody i bioróżnorodność - ZIT

Wskaźniki rezultatu 
1.	Liczba gatunków zagrożonych, dla których wykonano działania ochronne 
2.	Liczba inwazyjnych gatunków obcych, wobec których podjęto działania ograniczające ich negatywny wpływ
3.	Ludność mająca dostęp do nowej lub udoskonalonej zielonej infrastruktury
4.	Powierzchnia obszarów chronionych, dla których opracowano dokumenty planistyczne
5.	Miejsca pracy utworzone we wspieranych jednostkach 
6.	Wartość inwestycji prywatnych uzupełniających wsparcie publiczne - dotacje
7.	Liczba przedsięwzięć proekologicznych

Wskaźniki produktu
1.	Liczba jednolitych części wód, w których realizacja projektu przyczyniła się do poprawy stanu/potencjału 
2.	Liczba nowych/zmodernizowanych stanowisk pomiarowych na potrzeby monitoringu stanu środowiska 
3.	Liczba opracowanych dokumentów planistycznych z zakresu ochrony przyrody
4.	Liczba przeprowadzonych kampanii informacyjno-edukacyjnych kształtujących świadomość ekologiczną 
5.	Liczba wspartych form ochrony przyrody 
6.	Liczba wspartych obiektów w miejscach dziedzictwa naturalnego 
7.	Ludność objęta projektami w ramach strategii zintegrowanego rozwoju terytorialnego
8.	Powierzchnia obszarów chronionych i cennych przyrodniczo innych niż Natura 2000 objętych działaniami ochronnymi i odtwarzającymi 
9.	Powierzchnia parków krajobrazowych objętych wsparciem w ramach realizacji zadań objętych planami ochrony 
10.	Powierzchnia siedlisk wspieranych w celu uzyskania lepszego statusu ochrony 
11.	Powierzchnia wspieranych zrekultywowanych gruntów 
12.	Powierzchnia zrekultywowanych jezior/sztucznych zbiorników
13.	Wspierane strategie zintegrowanego rozwoju terytorialnego
14.	Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych niż przystosowanie się do zmian klimatu
15.	Zielona infrastruktura wybudowana lub zmodernizowana w celu przystosowania się do zmian klimatu 
16.	Liczba obiektów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (EFRR/FST/FS)
17.	Liczba projektów, w których sfinansowano koszty racjonalnych usprawnień dla osób z niepełnosprawnościami (EFRR/FST/FS)

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba gatunków zagrożonych, dla których wykonano działania ochronne
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRR042	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy liczbę gatunków zagrożonych w skali europejskiej lub krajowej, które zostały objęte działaniami ochronnymi. Działania ochronne powinny być zgodne z właściwymi planami ochrony (np. Plan Zadań Ochronnych).	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	12 miesięcy po zakończeniu projektu	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć raport zawierający listę gatunków wraz z opisem podjętych działań ochronnych i efektów tych działań.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba inwazyjnych gatunków obcych, wobec których podjęto działania ograniczające ich negatywny wpływ
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRR044	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy liczbę inwazyjnych gatunków obcych, wobec których podjęto działania ograniczające ich negatywny wpływ.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	12 miesięcy po zakończeniu projektu.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć raport zawierający listę inwazyjnych gatunków obcych wraz z opisem podjętych działań ograniczających ich negatywny wpływ i efektów tych działań.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Ludność mająca dostęp do nowej lub udoskonalonej zielonej infrastruktury
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCR095	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	osoby	
4.		Definicja	Szacunkowa liczba ludności mieszkająca w promieniu 2 km od nowo wybudowanej lub znacznie zmodernizowanej publicznej zielonej infrastruktury na obszarach miejskich wspieranej w ramach projektów.
Wartość docelowa może zostać oszacowana na podstawie danych rejestrowych gminy/powiatu dot. ilości mieszańców okolicznego obszaru.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru	
8.		Informacje uzupełniające	Wskaźnik zostaje potwierdzony jako osiągnięty, jeżeli założenia wniosku dotyczące szacunkowej liczby ludności infrastruktury nie uległy zmianie. W takim przypadku wskaźnik we wniosku o płatność końcową wykazuje się na poziomie 100%. 
We wniosku o dofinansowanie, w polu „Sposób szacowania wartości docelowej wskaźnika”, należy opisać jaka grupa osób, jest wykazywana w wartości docelowej i poprzeć wiarygodnymi danymi zakładaną wartość.

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Powierzchnia obszarów chronionych, dla których opracowano dokumenty planistyczne
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRR043	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy powierzchnię obszarów chronionych, dla których opracowano lub zaktualizowano Plan Zadań Ochronnych/Plan Ochrony. 	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć mapę z lokalizacją obszaru, dla którego opracowano dokumenty planistyczne.
Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia terenów ujęta we wskaźniku. 
Dla osiągnięcia wskaźnika wystarczajace jest przygotowanie projektu dokumentu.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Miejsca pracy utworzone we wspieranych jednostkach

Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCR001	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	EPC/rok	
4.		Definicja	Liczba miejsc pracy wyrażona w średnich rocznych ekwiwalentach pełnego czasu pracy (EPC) utworzonych w ramach działalności wspieranej przez projekt. Nowe stanowiska muszą być obsadzone i mogą być w pełnym wymiarze godzin, w niepełnym wymiarze godzin lub powtarzać się sezonowo. Wolne stanowiska nie są liczone. Ponadto oczekuje się, że nowo utworzone stanowiska zostaną utrzymane przez ponad rok po zakończeniu projektu. Wskaźnik jest obliczany jako różnica między rocznymi EPC obsadzonymi przed rozpoczęciem projektu i rok po zakończeniu projektu w ramach wspieranej działalności. 
Roczne EPC definiuje się jako stosunek godzin pracy przepracowanych efektywnie w ciągu roku kalendarzowego podzielony przez całkowitą liczbę godzin umownie przepracowanych w tym samym okresie przez osobę lub grupę. Zgodnie z konwencją dana osoba nie może wykonywać więcej niż jednego EPC rocznie. Liczba godzin umownie przepracowanych ustalana jest na podstawie normatywnych/ustawowych godzin pracy zgodnie z krajowym ustawodawstwem. Osoba pracująca w pełnym wymiarze czasu pracy zostanie zidentyfikowana w odniesieniu do jej statusu zatrudnienia i rodzaju umowy (pełny lub niepełny etat). Wskaźnik ten nie powinien być stosowany do uwzględnienia miejsc pracy dla naukowców.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	12 miesięcy po zakończeniu projektu	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	umowa regulująca stosunek pracy
druk zgłoszenia pracownika do ZUS
informacja o wzroście zatrudnienia	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć umowę regulującą stosunek pracy - bez danych osobowych oraz płacowych i druk zgłoszenia pracownika do ZUS. Ponadto beneficjent musi potwierdzić wzrost zatrudnienia, zgodnie z definicją wskaźnika, poprzez złożenie informacji o ilości osób zatrudnionych w roku przed realizacją projektu, w porównaniu do ilości osób zatrudnionych po 12 miesiącach (po zakończeniu realizacji projektu), informacja powinna zostać sporządzona w oparciu o dokumentację składaną do ZUS. Dane należy przedstawić w jednostce EPC/rok.
Beneficjent ma obowiązek utrzymania miejsca pracy przez ponad rok po zakończeniu projektu.
Dokumenty, które beneficjent przedstawia w celu rozliczenia wskaźników nie powinny zawierać danych osobowych, a jeśli takie zawierają powinny zostać zanonimizowane w zakresie tych danych.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Wartość inwestycji prywatnych uzupełniających wsparcie publiczne - dotacje
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRR002	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	PLN	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy całkowity wkład prywatny współfinansujący wspierane projekty, w przypadku których formą wsparcia jest dotacja. Wskaźnik obejmuje również niekwalifikowalną część kosztów projektu, w tym podatek VAT. W przypadku projektów realizowanych przez przedsiębiorstwa państwowe, do wartości wskaźnika wliczany jest wkład własny tego przedsiębiorstwa. Wskaźnik powinien być obliczany na podstawie współfinansowania prywatnego przewidzianego w umowach o dofinansowanie dla wspieranych projektów.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	umowa o dofinansowanie	
8.		Informacje uzupełniające		

Karta opisu wskaźnika
Nazwa wskaźnika: 
Liczba przedsięwzięć proekologicznych

Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRR051	
2.		Rodzaj wskaźnika	rezultat	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	W ramach wskaźnika mierzona będzie liczba przedsięwzięć dotyczących transformacji w kierunku celów środowiskowych zrównoważonego rozwoju, w tym gospodarki o obiegu zamkniętym, łagodzenia zmian klimatu i adaptacji do zmian klimatu oraz wszystkich innych działań związanych z tzw. zazielenianiem przedsiębiorstw (w tym wdrożeniem wyników B+R związanych ze zrównoważonym rozwojem) realizowanych w ramach projektu.
Przedsięwzięcie należy rozumieć jako całościowy i zakończony proces realizowany w ramach projektu tj. np. od opracowania technologii proekologicznej do jej wdrożenia, bądź wdrożenie wcześniej opracowanej lub zakupionej technologii, lub prace badawcze bądź badawczo-rozwojowe prowadzone nad tego rodzaju technologią lub produktem.

Wartość docelowa to suma przedsięwzięć proekologicznych realizowanych w ramach jednego projektu. Działania należy zliczyć w podziale na rodzaje (to samo przedsięwzięcie powtórzone w kilku lokalizacjach należy policzyć jeden raz np. 1. Systemy w zakresie oszczędzania wody, 2. Systemy w zakresie magazynowania energii, 3. Nasadzenia roślinności. 
Wskaźnik jest obowiązkowy w projektach realizowanych w Priorytecie 2. Fundusze Europejskie na zielony rozwój oraz działaniach proekologicznych (np. 10.6), których cele są zgodne z celami środowiskowymi zrównoważonego rozwoju.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku/ 12 miesięcy po zakończeniu projektu.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	Wskaźnik dotyczy przedsięwzięć proekologicznych w projekcie. 
We wniosku o dofinansowanie, w polu „Sposób szacowania wartości docelowej wskaźnika”, należy wymienić przedsięwzięcia, które zostaną zrealizowane w ramach projektu i stanowią wartość docelową wskaźnika. Działania należy zliczyć w podziale na rodzaje (to samo przedsięwzięcie powtórzone w kilku lokalizacjach należy policzyć jeden raz). Opis powinien być spójny z działaniami wskazanymi we wniosku o dofinansowanie w kryterium merytorycznym ogólnym „Wpływ projektu na realizację celów środowiskowo-klimatycznych UE określonych w dokumencie Europejski Zielony Ład (zasada „Nie czyń poważnych szkód” – DNSH)”. 
Wykazane przedsięwzięcia muszą mieć istotny wkład w realizację celów środowiskowych określonych w Rozporządzeniu PE i Rady 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje. Do celów tych zalicza się:
- łagodzenie zmian klimatu, 
- adaptacja do zmian klimatu, 
- zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich, 
- przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, 
- zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola, 
- ochrona i odbudowa bioróżnorodności i ekosystemów.
W celu rozliczenia wskaźnika należy złożyć raport z wykonania przedsięwzięć proekologicznych założonych we wniosku o dofinansowanie wraz ze wskazaniem dokumentów powykonawczych potwierdzających zrealizowanie danego zakresu. Raport może mieć formę tabelaryczną, do raportu można załączyć dokumentację techniczną oraz/lub fotograficzną.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba jednolitych części wód, w których realizacja projektu przyczyniła się do poprawy stanu/potencjału
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO171	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Ocenie podlegać będzie wpływ projektu na poprawę stanu/potencjału jednolitych części wód powierzchniowych – na potrzeby wskaźnika należy podać liczbę jcw, w których realizacja projektu przyczyniła się do poprawy stanu potencjału. Przy czym JCW rozumie się jako oddzielny i znaczący element wód powierzchniowych, taki jak:
a) jezioro lub inny naturalny zbiornik wodny,
b) sztuczny zbiornik wodny,
c) struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części,
d) morskie wody wewnętrzne, wody przejściowe lub wody przybrzeżne.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć dokumentację powykonawczą np. protokół odbioru potwierdzający zrealizowanie założonego zakresu prac. 
We wniosku o dofinansowanie, w polu „Sposób szacowania wartości docelowej wskaźnika”, należy wymienić obszary, które zostaną objęte projektem i stanowią wartość docelową wskaźnika. 	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba nowych/zmodernizowanych stanowisk pomiarowych na potrzeby monitoringu stanu środowiska
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO176	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Liczba powstałych stanowisk pomiarowych, dla których w ramach zrealizowanych projektów dokonano zakupu urządzeń oraz niezbędnego wyposażenia technicznego, w celu rozszerzenia kontroli jakości stanu środowiska naturalnego.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru	
8.		Informacje uzupełniające		

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba opracowanych dokumentów planistycznych z zakresu ochrony przyrody
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO074	
2.		 Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy liczbę opracowanych lub zaktualizowanych dokumentów planistycznych wynikających z przepisów ustawy o ochronie przyrody.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
dokument planistyczny/projekt dokumentu planistycznego	
8.		Informacje uzupełniające	Dla osiągnięcia wskaźnika wystarczajace jest przygotowanie projektu dokumentu.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba przeprowadzonych kampanii informacyjno-edukacyjnych kształtujących świadomość ekologiczną
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO073	
2.		 Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy liczbę działań związanych z przekazywaniem wiedzy, informowaniem, edukowaniem i promowaniem w społeczeństwie ekologicznych postaw i zachowań.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć raport z przeprowadzonej kampanii informacyjno-edukacyjnej. Raport powinien zawierać zakres działań informacyjno-promocyjnych zaplanownaych w projekcie, wraz ze wskazaniem daty ich zrealizowania i odbiorców (wskazanie grupy docelowej i liczby osób). Do raportu należy załączyć dokumentację fotograficzną i przykładowe pliki materiałów promocyjnych.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba wspartych form ochrony przyrody
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO071	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy liczbę wspartych form ochrony przyrody, które zostały, zachowane, zabezpieczone, poddane konserwacji, renowacji, restauracji lub wyposażone. Formy ochrony przyrody:  
1) parki narodowe; 
2) rezerwaty przyrody; 
3) parki krajobrazowe; 
4) obszary chronionego krajobrazu; 
5) obszary Natura 2000; 
6) pomniki przyrody; 
7) stanowiska dokumentacyjne; 
8) użytki ekologiczne; 
9) zespoły przyrodniczo-krajobrazowe;
10) ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć raport zawierający listę wspartych w projekcie form ochrony przyrody wraz z określeniem działań, którymi zostały objete. We wniosku o dofinansowanie, w polu „Sposób szacowania wartości docelowej wskaźnika”, należy wskazać zakres wsparcia, który zostanie zrealizowany w ramach projektu.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba wspartych obiektów w miejscach dziedzictwa naturalnego
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO144	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy liczbę obiektów w miejscach posiadających cechy dziedzictwa naturalnego, które zostały zachowane, zabezpieczone na wypadek zagrożeń, poddane konserwacji, renowacji, restauracji lub wyposażone. Dziedzictwo naturalne – pomniki przyrody – utworzone przez formacje biologiczne lub fizyczne, przedstawiające wyjątkową powszechną wartość estetyczną lub naukową; formacje geologiczne i fizjograficzne stanowiące siedlisko zagrożonych zagładą gatunków zwierząt i roślin, mające wyjątkową powszechną wartość z punktu widzenia nauki lub ich zachowania; miejsca lub strefy o ściśle zaznaczonych granicach, mające wyjątkową powszechną wartość z punktu widzenia nauki lub zachowania naturalnego piękna (Konwencja o ochronie światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, Paryż, 16 listopada 1972 r.)	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć raport zawierający listę wspartych w projekcie obiektów wraz z określeniem działań, którymi zostały objete. We wniosku o dofinansowanie, w polu „Sposób szacowania wartości docelowej wskaźnika”, należy wskazać zakres wsparcia, który zostanie zrealizowany w ramach projektu.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Ludność objęta projektami w ramach strategii zintegrowanego rozwoju terytorialnego

Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCO074	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	osoby	
4.		Definicja	Liczba osób objętych projektem wspieranym przez fundusze w ramach strategii zintegrowanego rozwoju terytorialnego. W ramach wskaźnika w wartości docelowej należy wykazać potencjalną liczbę osób, która będzie korzystała z infrastruktury projektu.  
Dla obiektów ogólnodostępnych (np. park miejski) – będzie to liczba mieszkańców okolicznych terenów/dzielnic, którzy rzeczywiście odniosą potencjalne korzyści z efektów projektu. 
Dla działań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej – wartość docelowa odzwierciedli mieszkańców zabezpieczonych przed powodzią. 
Natomiast dla budynków infrastrukturalnych, np. z zakresu budowy/modernizacji budynków szkolnych – będzie to łączna liczba osób korzystających (zarówno uczniów, jak i pracowników).  	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	dokumentacja powykonawcza	
8.		Informacje uzupełniające	Wskaźnik zostaje potwierdzony jako osiągnięty, jeżeli założenia wniosku dotyczące sposobu użytkowania infrastruktury nie uległy zmianie. W takim przypadku wskaźnik we wniosku o płatność końcową wykazuje się na poziomie 100% - do wniosku należy załączyć dokument powykonawczy potwierdzający zrealizowanie projektu zgodnie z założeniami i osiągnięcie wskaźnika. 
We wniosku o dofinansowanie, w polu „Sposób szacowania wartości docelowej wskaźnika”, należy opisać jaka grupa osób, jest wykazywana w wartości docelowej i poprzeć wiarygodnymi danymi zakładaną wartość.
Wskaźnik obowiązkowy dla projektów, które są objęte strategią zintegrowanego rozwoju terytorialnego.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Powierzchnia obszarów chronionych i cennych przyrodniczo innych niż Natura 2000 objętych działaniami ochronnymi i odtwarzającymi
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO069	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy powierzchnię obszarów chronionych innnych niż Natura 2000, na których będą prowadzone działania ochronne i odtwarzające.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia terenów ujęta we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Powierzchnia parków krajobrazowych objętych wsparciem w ramach realizacji zadań objętych planami ochrony
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO072	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy powierzchnię terenu leżącą na obszarach parków krajobrazowych, na której wykonano zabiegi ochrony czynnej, ujęte w planach ochrony w ramach realizowanego projektu.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia terenów ujęta we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Powierzchnia siedlisk wspieranych w celu uzyskania lepszego statusu ochrony
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO070	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Wskaźnik mierzy powierzchnie terenu, na której odtworzono lub utworzono siedlisko przyczyniając się do poprawy stanu ochrony gatunków, siedlisk lub ekosystemów różnorodności biologicznej w ramach realizowanego projektu.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia terenów ujęta we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Powierzchnia wspieranych zrekultywowanych gruntów
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCO038	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Powierzchnia zrekultywowanych gruntów na zanieczyszczonych terenach (takich jak na przykład tereny powojskowe, stare lub nielegalne składowiska odpadów itp.), które są udostępniane do ponownego wykorzystania (takiego jak tereny zielone, lokale socjalne, działalność gospodarcza, kulturalna, sportowa lub społeczna itp.). Interwencje objęte wsparciem powinny być zgodne z zasadą odpowiedzialności za środowisko, określoną w dyrektywie 2004/35 (zob. odniesienia). Definicja zanieczyszczenia ziemi znajduje się w art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia terenów ujęta we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Powierzchnia zrekultywowanych jezior/sztucznych zbiorników
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO174	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Powierzchnia jezior i sztucznych zbiorników, które zostały zrekultywowane w ramach dofinansowanego projektu.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia jezior/sztucznych zbiorników ujęta we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Wspierane strategie zintegrowanego rozwoju terytorialnego

Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCO075	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Liczba wkładów w strategie zintegrowanego rozwoju terytorialnego zgłoszonych według każdego celu szczegółowego wnoszonych z funduszy zgodnie z art. 28 lit. a) i c) CPR. Wartości wskaźnika uwzględniają zatem, na poziomie celu szczegółowego, oddzielną liczbę wkładów finansowych w strategie terytorialne. Wskaźnik ten nie obejmuje strategii RLKS, które są liczone w ramach RCO80. Liczbę wkładów rozumie się jako liczbę dofinansowanych projektów. 
Wartość docelowa wskaźnika zawsze wynosi 1.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	umowa o dofinansowanie	
8.		Informacje uzupełniające	Wskaźnik obowiązkowy dla projektów, które są objęte strategią zintegrowanego rozwoju terytorialnego.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych niż przystosowanie się do zmian klimatu
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCO036	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Powierzchnia nowo wybudowanej lub znacznie zmodernizowanej zielonej infrastruktury do celów innych niż przystosowanie się do zmian klimatu. Modernizacja odnosi się do znacznych ulepszeń w istniejącej zielonej infrastrukturze kwalifikującej się do wsparcia. Wyklucza się konserwację. Przykłady zielonej infrastruktury obejmują parki o bogatej różnorodności biologicznej, przepuszczalną pokrywę glebową, zielone ściany, zielone dachy, zielone dziedzińce szkolne itp. Wskaźnik ten nie uwzględnia zielonej infrastruktury objętej wsparciem do celów przystosowania się zmian klimatu (objętej wskaźnikiem RCO26) ani inwestycji w sieci Natura 2000 (objętych wskaźnikiem RCO37).	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia zielonej infrastruktury ujętej we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Zielona infrastruktura wybudowana lub zmodernizowana w celu przystosowania się̨ do zmian klimatu
Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	RCO026	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	ha	
4.		Definicja	Powierzchnia zielonej infrastruktury nowo wybudowanej lub znacznie zmodernizowanej w celu poprawy przystosowania się do zmian klimatu, na przykład poprzez wzmocnienie ochrony przed powodziami i zapobieganie erozji gleby. Zielona infrastruktura zazwyczaj odnosi się do drzew, trawników, żywopłotów, parków, pól, lasów itp. Wskaźnik obejmuje również niebieską infrastrukturę taką jak elementy wodne, takie jak rzeki, kanały, stawy, tereny podmokłe, tereny zalewowe, urządzenia do uzdatniania wody itp. (zob. Naumann et al. (2011) w odniesieniach)	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru
mapa	
8.		Informacje uzupełniające	W celu rozliczenia wskaźnika należy przedstawić dokument powykonawczy potwierdzający zakończenie prac wraz z mapą lokalizującą inwestycję w najbliższym otoczeniu. Mapa powinna zawierać podstawowe dane geodezyjne (granice i nr działek oraz ich powierzchnię). 
W dokumentach powinna zostać potwierdzona powierzchnia zielonej infrastruktury ujętej we wskaźniku.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba obiektów dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (EFRR/FST/FS)

Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO132	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Wskaźnik odnosi się do liczby obiektów w ramach realizowanego projektu, które zaopatrzono w specjalne podjazdy, windy, urządzenia głośnomówiące, bądź inne udogodnienia (tj. usunięcie barier w dostępie, w szczególności barier architektonicznych) ułatwiające dostęp do tych obiektów i poruszanie się po nich osobom z niepełnosprawnościami, w szczególności ruchowymi czy sensorycznymi. W ramach wskaźnika wykazujemy zarówno obiekty już istniejące, które podlegają dostosowaniu, jak i obiekty nowopowstałe, które będą wykazywały dostępność (czyli nie wymagają zastosowania specjalnych udogodnień). Należy podać liczbę obiektów, a nie sprzętów, urządzeń itp., w które obiekty zaopatrzono. Jeśli instytucja, zakład itp. składa się z kilku obiektów, należy zliczyć wszystkie, które dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Do wskaźnika należy również wliczać obiekty podlegające częściowej modernizacji w projekcie (np. jeśli przedmiotem projektu jest tylko jedna kondygnacja kilkupiętrowego budynku), pod warunkiem zapewnienia dostępności osobom z niepełnosprawnościami do tej części obiektu, która jest przedmiotem projektu.
UWAGA! Wskaźnik jest obowiązkowy dla projektów infrastrukturalnych, gdzie pojawia się zakres związany z dostosowaniem obiektu dla osób z niepełnosprawnościami np. budowa, przebudowa, modernizacja.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	protokół zakończenia prac/protokół odbioru oraz raport 	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć protokół odbioru oraz raport potwierdzający osiągnięcie założonych celów dot. dostosowania obiektów do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Do raportu należy dołączyć dokumentację zdjeciową.
Dostosowanie obiektu musi spełniać warunki wskazane w dokumencie „Standardy dostępności dla polityki spójności 2021-2027” stanowiące zał. nr 2 do Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027.
Uzasadnienie wybranego rozwiązania należy podać we wniosku o dofinansowanie w części: Realizacja zasad horyzontalnych.
Wskaźnik należy wykazać, gdy przedmiot dofinansowania jest dostosowany do wymaganych standardów (nie jest wymagane dostosowanie całego obiektu, jeśli wsparcie jest ograniczone tylko do wybranego zakresu, niemniej jednak należy dochować wszelkich starań, aby zapewnić dostępność do tej części obiektu, która jest przedmiotem projektu), np.
•	Przy trzech przejściach dla pieszych zamontowano sygnalizatory dźwiękowe informujące pieszych o zielonym świetle
– należy wskaźnik wykazać na poziomie 3 szt.
•	Gmina realizuje kompleksowy projekt z zakresu modernizacji energetycznej w pięciu szkołach. W ramach projektu, każdy z budynków dodatkowo został wyposażony w podjazd, windę zewnętrzną, odpowiedniej szerokości drzwi oraz ścieżkę dotykową dla osób niewidomych i niedowidzących – należy wskaźnik wykazać na poziomie 5 szt.
•	Przedmiotem projektu jest piętro budynku użyteczności publicznej. W ramach działań przewidziano m.in. remont toalet oraz sal na 1 piętrze obiektu. Całe piętro jest dostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchową. W budynku nie ma barier, które mogłyby uniemożliwić dotarcie osobie niepełnosprawnej ruchowo na 1 piętro - należy wskaźnik wykazać na poziomie 1 szt.
•	W ramach projektu jest rewitalizowany park. Zaplanowane działania przewidują również udogodniania dla osób z niepełnosprawnościami takie jak – oznaczenia pionowe i poziome dla osób niedowidzących, cztery miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych, trzy podjazdy, dziesięć tablic informacyjnych z napisami w alfabecie Braille’a - należy wskaźnik wykazać na poziomie 1 szt.	

Karta opisu wskaźnika

Nazwa wskaźnika: 
Liczba projektów, w których sfinansowano koszty racjonalnych usprawnień dla osób z niepełnosprawnościami (EFRR/FST/FS)

Lp.	Zakres	Opis	
1.		Kod wskaźnika	PLRO199	
2.		Rodzaj wskaźnika	produkt	
3.		Jednostka miary	szt.	
4.		Definicja	Racjonalne usprawnienie oznacza konieczne i odpowiednie zmiany oraz dostosowania, wprowadzone w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami możliwości korzystania z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na zasadzie równości z innymi osobami np. tłumacz języka migowego, transport niskopodłogowy, dostosowanie infrastruktury (nie tylko budynku, ale też dostosowanie infrastruktury komputerowej np. programy powiększające, mówiące, drukarki materiałów w alfabecie Braille'a), osoby asystujące, odpowiednie dostosowanie wyżywienia.Wskaźnik mierzony w momencie rozliczenia wydatku związanego z racjonalnymi usprawnieniami w ramach danego projektu.

Na poziomie projektu wskaźnik może przyjmować maksymalną wartość 1 - co oznacza jeden projekt, w którym sfinansowano koszty racjonalnych usprawnień dla osób z niepełnosprawnościami. Liczba sfinansowanych racjonalnych usprawnień, w ramach projektu, nie ma znaczenia dla wartości wykazywanej we wskaźniku.
UWAGA! Wskaźnik powiązany bezpośrednio z mechanizmem racjonalnych usprawnień (MRU), zgodnie z „Wytycznymi dotyczącymi realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027”.	
5.		Termin rozliczenia wskaźnika	Na moment składania wniosku o płatność końcową/ w momencie rozliczenia wydatku.	
6.		Wartość bazowa	Wartość bazowa równa 0.	
7.		Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	raport	
8.		Informacje uzupełniające	W celu potwierdzenia osiągnięcia wskaźnika należy złożyć raport potwierdzający osiągnięcie założonych celów dot. wprowadzenia usprawnień dla osób z niepełnosprawnościami. Do raportu należy dołączyć dokumentację zdjeciową.
W projektach, w których pojawiły się nieprzewidziane na etapie planowania wydatki związane z zapewnieniem dostępności uczestnikowi/uczestniczce (lub członkowi/członkini personelu) projektu, jest możliwe zastosowanie MRU. Mechanizm racjonalnych usprawnień oznacza możliwość sfinansowania specyficznych działań dostosowawczych, uruchamianych wraz z pojawieniem się w projekcie osoby z niepełnosprawnością (w charakterze uczestnika/uczestniczki lub personelu projektu). Definicja wskaźnika została opracowana na podstawie Wytycznych dotyczących realizacji zasad równościowych w ramach funduszy unijnych na lata 2021-2027, w których można znaleźć więcej informacji o racjonalnych usprawnieniach.	

załącznik 1 – Przykładowy wzór do rozliczenia wskaźników 

INFORMACJA O ROZLICZENIU WSKAŹNIKÓW
PROGRAM: FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA ŚLĄSKIEGO 2021-2027
EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO
TYTYUŁ PROJEKTU: <do uzupełnienia>
NUMER UMOWY: <do uzupełnienia>	
NAZWA BENEFICJENTA: <do uzupełnienia>	
Nazwa wskaźnika, jednostka miary	Wartość bazowa	Wartość docelowa	Wartość osiągnięta	Stopień realizacji [%]*	Dokument potwierdzający osiągnięcie wskaźnika	Informacja o sposobie wyliczenia wartości osiągniętej	

							
* W przypadku wystąpienia nieznacznych odstępstw od założonej wartości wskaźników (do 5 % w produktach i do 20% w rezultatach), które nie wynikają ze zmiany zakresu rzeczowego beneficjent powinien dołączyć oświadczenie, wg wzoru przedstawionego w załączniku nr 2. 
Załączniki (należy załączyć dokumenty zgodnie z fiszkami wskaźnikowymi): <wymienić>
Osoba do kontaktu w sprawie: W module kontakty, w systemie LSI2021 wpisz dane osób, z którymi będziemy kontaktować się weryfikując rozliczenie wskaźników w projekcie.	
załącznik 2 – Oświadczenie do rozliczenia wskaźników 

Dotyczy projektu:
Nr umowy o dofinansowanie:
Oświadczenie dot. rozliczenia wskaźników produktu do 5% różnicy od zakładanej wartości docelowej:
 Dla wskaźnika produktu pn.:
 Wartość osiągnięta:
 Poziom osiągnięcia (%):

Oświadczam, że powyższy poziom realizacji nie wynika ze zmiany zakresu rzeczowego projektu, lecz ze zmian o charakterze (<należy wskazać z listy, usunąć niepotrzebne>): obmiarów powykonawczych, zmian technicznych/zmian technologii, zmian wynikających podczas realizacji projektu „zaprojektuj i wybuduj” (które zostały uzgodnione z IZ FE SL 2021-2027), z czynników niezależnych, na które beneficjent nie miał wpływu, oczywistych omyłek.

Oświadczenie dot. rozliczenia wskaźników rezultatu do 20% różnicy od zakładanej wartości docelowej:
 Dla wskaźnika rezultatu pn.:
 Wartość osiągnięta:
 Poziom osiągnięcia (%):

Oświadczam, że powyższy poziom realizacji nie wynika ze zmiany zakresu rzeczowego projektu, lecz ze zmian o charakterze (<należy wskazać z listy, usunąć niepotrzebne>): obmiarów powykonawczych, zmian technicznych/zmian technologii, zmian wynikających podczas realizacji projektu „zaprojektuj i wybuduj” (które zostały uzgodnione z IZ FE SL 2021-2027), z czynników niezależnych, na które beneficjent nie miał wpływu, oczywistych omyłek.

Podpis osoby upoważnionej (podpis elektroniczny):