Załącznik nr 3
Katalog odstępstw Programu Regionalnego od linii demarkacyjnej
(na podstawie dokumentu „Linia demarkacyjna. Podział interwencji i zasad wdrażania programów krajowych i regionalnych w perspektywie finansowej na lata 2021-2027”, zatwierdzonej przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego w dniu 20 września 2022 r.)
Cel Polityki	Cel szczegółowy	Treść linii demarkacyjnej	Zakres odstępstwa Programu Regionalnego od linii demarkacyjnej	
CP2	(i) Poprawa efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach wraz z instalacją urządzeń OZE	Poziom krajowy: duże i średnie przedsiębiorstwa.
Poziom regionalny: małe i mikro przedsiębiorstwa.	Odstępstwo wynikające z treści Programu Regionalnego zatwierdzonego przez Komisję Europejską.
Odstępstwo od demarkacji dotyczy możliwości finansowania w województwie śląskim inwestycji dotyczących poprawy efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach komunalnych, bez względu na ich wielkość oraz w średnich przedsiębiorstwach.
Inwestycje tego typu w województwie śląskim nie będą finansowane w programach krajowych Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 oraz Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027.	
CP2	(i) Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkaniowych wraz z instalacją urządzeń OZE oraz wymianą/modernizacją źródeł ciepła albo podłączeniem do sieci ciepłowniczej/chłodniczej	Poziom krajowy: wielorodzinne budynki mieszkalne stanowiące własność Skarbu Państwa / spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz budynki spółdzielni mieszkaniowych.
Jednorodzinne budynki mieszkalne jako uzupełnienie wsparcia z Krajowego Planu Odbudowy.
Poziom regionalny: wielorodzinne budynki mieszkalne inne niż budynki spółdzielni mieszkaniowych i inne niż budynki mieszkalne stanowiące własność Skarbu Państwa / spółek z udziałem Skarbu Państwa, np. wspólnoty, TBS, budynki komunalne.	Odstępstwo wynikające z treści Programu Regionalnego zatwierdzonego przez Komisję Europejską.
Odstępstwo od linii demarkacyjnej dotyczy możliwości wsparcia z poziomu regionalnego budynków spółdzielni mieszkaniowych.	
CP2	(iv) Wspieranie przystosowania się do zmian klimatu i zapobiegania ryzyku związanemu z klęskami żywiołowymi i katastrofami, a także odporności, z uwzględnieniem podejścia ekosystemowego	Rodzaj projektu: edukacja w zakresie kwestii klimatycznych oraz ochrony zasobów wodnych.
Poziom krajowy: wsparcie w formie samodzielnych projektów.
Poziom regionalny: wsparcie, jako element większego projektu pod warunkiem zachowania komplementarności z poziomem krajowym i zastosowania mechanizmów zapobiegających podwójnemu finansowaniu projektów.	Odstępstwo wynikające z treści Programu Regionalnego zatwierdzonego przez Komisję Europejską.
Realizacja samodzielnych projektów edukacyjnych, przy czym projekty będą obejmować swym zasięgiem tylko obszar Województwa Śląskiego; zachowana komplementarność z poziomem krajowym; zostaną zastosowane mechanizmy zapobiegające podwójnemu finansowaniu.	
CP2	(vi) Wspieranie transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i gospodarki zasobooszczędnej	Rodzaj projektu: kompleksowe projekty z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami.
Poziom krajowy: wsparcie dla inwestycji powyżej 12 mln zł kosztów kwalifikowalnych.
Poziom regionalny: wsparcie dla inwestycji o wartości kosztów kwalifikowalnych nie większych niż 12 mln zł.	Odstępstwem objęte przedsięwzięciem priorytetowym pn. Kompleksowa modernizacja Zakładu Zagospodarowania Odpadów Częstochowskiego Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z o.o. w Sobuczynie w latach 2023-2030, ujętym w załączniku nr 10 do Kontraktu. Realizacja przedsięwzięcia priorytetowego zgodnie z warunkami realizacji wskazanymi dla tego przedsięwzięcia w załączniku nr 10 do Kontraktu.	
CP4	(vi) Wzmacnianie roli kultury i zrównoważonej turystyki w rozwoju gospodarczym, włączeniu społecznym i innowacjach społecznych	Wyłącznie na poziomie krajowym: wsparcie rozwoju infrastruktury edukacji kulturalnej, tj. szkół i uczelni artystycznych (szkoły artystyczne państwowe i samorządowe oraz państwowe uczelnie artystyczne).	Odstępstwo od linii demarkacyjnej dotyczy wsparcia dofinansowania szkół artystycznych prowadzonych przez samorządy lokalne.
Odstępstwo możliwe pod warunkiem nieobjęcia podmiotów wsparciem programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.	
CP4	(vi) Wzmacnianie roli kultury i zrównoważonej turystyki w rozwoju gospodarczym, włączeniu społecznym i innowacjach społecznych	Rodzaj projektu:
Rozwój i zwiększanie dostępności infrastruktury do prowadzenia działalności kulturalnej ważnej dla edukacji i aktywności kulturalnej (m.in. szkoły artystyczne, uczelnie artystyczne, teatry, zespoły artystyczne, galerie, biblioteki, centra kultury, muzea) oraz infrastruktury przeznaczonej do pełnienia funkcji aktywizujących i integrujących lokalne społeczności, np. mediateki i inne tzw. miejsca trzecie.
Poziom krajowy:
Przedsięwzięcia:
•	szkół i uczelni artystycznych (szkoły artystyczne państwowe i samorządowe oraz państwowe uczelnie artystyczne),
•	państwowych instytucji kultury,
•	instytucji kultury współprowadzonych przez administrację rządową z instytucjami samorządu terytorialnego (z wyłączeniem uzgodnionych w kontrakcie programowym);
•	dotyczące: 
•	obiektów UNESCO – wyłącznie na cele związane z prowadzeniem działalności kulturalnej – wpisy indywidualne i obszarowe; 
•	Pomników Historii Prezydenta RP – wyłącznie na cele związane z prowadzeniem działalności kulturalnej – wpisy indywidualne i obszarowe.
W zakresie wpisów obszarowych UNESCO i Pomników Historii Prezydenta RP o wsparcie mogą ubiegać się wyłącznie jednostki samorządu terytorialnego, samorządowe instytucje kultury, kościoły i związku wyznaniowe w zakresie prowadzonej działalności kulturalnej.
•	ngo,
•	obiektów posiadających tytuł Znak Dziedzictwa Europejskiego.
Poziom regionalny:
Pozostałe przedsięwzięcia niekwalifikujące się do wsparcia z poziomu krajowego, w tym dotyczące:
•	podmiotów współprowadzonych przez administrację rządową i samorządową, uzgodnionych w kontrakcie programowym,
•	obiektów UNESCO i Pomników Historii Prezydenta RP związanych innymi celami niż prowadzenie działalności kulturalnej,
•	wspieranie zaplecza dla utrzymania niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajdującego się na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz rzemiosła i dawnych zawodów.	Odstępstwem objęte przedsięwzięcie priorytetowe pn. Przekształcenie Studia Filmów Rysunkowych w Centrum Przemysłu Kreatywnego, ujęte w załączniku nr 10 do Kontraktu.
Odstępstwo od linii demarkacyjnej uzgodnione z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego – organem nadzorującym Studio Filmów Rysunkowych.	
CP4	(d) Wspieranie dostosowania pracowników, przedsiębiorstw i przedsiębiorców do zmian, wspieranie aktywnego i zdrowego starzenia się oraz zdrowego i dobrze dostosowanego środowiska pracy, które uwzględnia zagrożenia dla zdrowia (EFS+)	Poziom regionalny: usługi rozwojowe w PSF dla pracodawców i ich pracowników, zgodne z ich zidentyfikowanymi potrzebami (system popytowy w oparciu o BUR).	Odstępstwo od linii demarkacyjnej dotyczy rezygnacji ze stosowania BUR w celu szczegółowym (d) dla działań związanych z podnoszeniem kompetencji kadr administracji samorządowej oraz ich jednostek organizacyjnych.
Odstępstwo wymaga zapewnienia zgodności z zapisami Programu Regionalnego.	
CP4	(g) Wspieranie uczenia się przez całe życie, w szczególności elastycznych możliwości podnoszenia i zmiany kwalifikacji dla wszystkich, z uwzględnieniem umiejętności w zakresie przedsiębiorczości i kompetencji cyfrowych, lepsze przewidywanie zmian i zapotrzebowania na nowe umiejętności na podstawie potrzeb rynku pracy, ułatwianie zmian ścieżki kariery zawodowej i wspieranie mobilności zawodowej (EFS+)	Rodzaj projektu: wsparcie w obszarze ochrony zdrowia
Wsparcie tylko na poziomie krajowym:
•	rozwój i wsparcie kształcenia podyplomowego lekarzy,
•	rozwój i wsparcie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych,
•	rozwój i wsparcie kształcenia podyplomowego przedstawicieli innych zawodów związanych z ochroną zdrowia, w tym kadr zdrowotnej opieki długoterminowej,
•	rozwój i wsparcie kształcenia kadr organizacyjnych, administracyjnych i zarządzających systemu ochrony zdrowia.	Wsparcie kadr medycznych na poziomie regionalnym w zakresie:
1)	kształcenia podyplomowego kadr medycznych i niemedycznych (z wyłączeniem kształcenia specjalizacyjnego) – pod warunkiem zapewnienia zgodności działań z rozwiązaniami krajowymi i spójności z priorytetami ministra właściwego do spraw zdrowia oraz pod warunkiem że wsparcie nie będzie obejmować pilotażowych zmian systemowych w zakresie kształcenia;
2)	ustawicznego rozwoju zawodowego osób wykonujących regulowane ustawowo zawody medyczne – pod warunkiem zapewnienia zgodności z projektowanymi regulacjami ministra właściwego do spraw zdrowia dotyczącymi zawodów mających zastosowanie w ochronie zdrowia.
Dla obydwu ww. zakresów wsparcia możliwość realizacji wsparcia pod warunkiem:
a)	uzyskania każdorazowej/indywidualnej akceptacji ministra właściwego do spraw zdrowia dla uruchomienia wsparcia na etapie wdrażania Programu Regionalnego w celu zapewnienia właściwej i efektywnej koordynacji wsparcia;
b)	zapewnienia braku podwójnego finansowania z działaniami z zakresu kształcenia podyplomowego kadr medycznych i niemedycznych przewidzianymi w programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.